Pszczoła – cóż w niej niezwykłego?
Bez wnikania w fakty i liczby mogłoby się wydawać, że pszczoły mają się dobrze. Towarzyszą nam każdego dnia, nawet w miastach. To taki zwyczajny widok; często słychać ich głośne bzyczenie, gdy tylko pozostawimy szklankę z lemoniadą na kawiarnianym stoliku. Miód pszczeli możemy kupić bez problemu, a jego dostępność i różnorodność wydaje się spora. Pozornie więc, wszystko jest w porządku.
Niestety, pszczoły masowo giną!
Na całym świecie wyróżniamy ponad 20 tysięcy gatunków pszczół, a tylko w Polsce doliczymy się ich aż około 470. Niestety, od wielu lat ich liczebność znacząco i regularnie spada. Szacuje się, że jednemu gatunkowi na 10 grozi całkowite wyginięcie. Maleje również liczebność populacji poszczególnych gatunków i to na całym świecie.
Od lat 60. XX wieku zaobserwowano regularne zmniejszanie się populacji pszczół miodnych, a w późniejszym czasie zdefiniowano tzw. Zespół Masowego Ginięcia Pszczoły Miodnej – zespół chorobowy, którego przyczyny są do tej pory nieznane, choć niektórych winnych tego stanu można już wskazać.
Należą do nich m.in choroby i pasożyty pszczół, zbyt bliskie pokrewieństwo genetyczne rojów, jednorodność i monotonność pokarmu, rozwój terenów miejskich, wielkie monokultury rolnicze, zanikanie nieużytków i łąk. Do tego dodajmy zmiany klimatyczne, przez które pszczołom brakuje pokarmu, zmiany w zagospodarowaniu ogródków przydomowych, rozprzestrzenianie się gatunków roślin inwazyjnych, stosowanie oprysków z pestycydów, a nawet działanie fal elektromagnetycznych - pszczoły nie trafiają do ula, gdyż ich system nawigacji zostaje zakłócony.
Szacuje się, że w Polsce co roku ginie ok. 10-20% pszczół, przy czym szacunki te są bardzo poglądowe, gdyż nie obejmują wielu gatunków dzikich pszczół.
Trudno, nawet nie przepadam za miodem.
A lubisz truskawki, jagody, kawę, czekoladę, jabłka czy czereśnie? No właśnie. Dzięki pszczołom mamy również ponad 4 tysiące różnych warzyw i owoców, możemy cieszyć się bawełnianymi ubraniami. Ponad 75% roślin na całym świecie jest zależnych od zapylania przez pszczołowate. Pszczołom zawdzięczamy pośrednio również mięso i nabiał - zwierzęta hodowlane żywią się paszą pozyskiwaną z roślin zapylanych przez te owady.
Wyginięcie pszczół zdecydowanie ograniczyłoby różnorodność naszej diety, a także wpłynęłoby na ceny żywności. Co ciekawe, spośród tylu tysięcy, tylko siedem gatunków pszczół wytwarza miód, więc zdecydowanie nie jest on dobrem, które zawdzięczamy pasiastym owadom w największym stopniu.
Co możemy zrobić dla pszczół?
Pszczoły miodne pozostają pod opieką troskliwych pszczelarzy. Jednak cała reszta gatunków dzikich pszczół na pewno także doceni naszą pomoc, która wcale nie musi być trudna ani pracochłonna. Pomagając pszczołom, również my możemy na tym skorzystać, ciesząc się pięknymi widokami i… smacznymi potrawami.
Siej rośliny przyjazne pszczołom, choćby na balkonie
Nieważne, czy posiadasz hektary ziemi, niewielki przydomowy ogródek, działkę miejską, czy jedynie balkon - zawsze możesz pomóc pszczołom na miarę swoich możliwości. Nawet wystawiając donicę z roślinami przyjaznymi dla pszczół na oknie - a może właśnie wtedy najbardziej! - można wspomagać pszczoły. Dla dzikich pszczół żyjących w przestrzeni miejskiej, wypełnionej betonem i bezużytecznymi dla nich iglakami, takie wsparcie jest nieocenione: pozwala im zaspokoić głód bez pokonywania zbyt dużych przestrzeni.
Nie trzeba być znawcą, aby takie rośliny odpowiednio dobrać. W wielu sklepach dostępne są nasiona tzw. bomb kwietnych. Ich zaletą jest zróżnicowanie roślin w taki sposób, aby kwitły przez cały sezon, od wczesnej wiosny do późnej jesieni.
Uprawiaj zioła
Nie tylko będą one podnosiły walory smakowe Twoich potraw, ale również zachwycą pszczoły. Tymianek, oregano, bazylia, rozmaryn – to tylko niektóre z roślin, które warto uprawiać z korzyścią dla siebie oraz dla pszczół. Do tego warto dołączyć lawendę, która nie tylko skusi pszczoły, ale i… zniechęci do wizyt komary.
Zaplanuj ogródek przyjazny pszczołom
Jeżeli jesteś dumnym posiadaczem kawałka ziemi - czy to przydomowego, czy też działki miejskiej - możliwości masz ogromne, a wybór roślin jest bogaty, zarówno wśród roślin ozdobnych, warzyw, jak i drzew. Ekologiczny ogródek to obopólne korzyści: zyskuje ekosystem, a ogrodnik ma więcej czasu na odpoczynek w pięknej, naturalnie zaaranżowanej przestrzeni.
Moda na wszechobecne tuje odchodzi do lamusa. Zasadź jabłonie, śliwy, wiśnie, czereśnie. Żywopłot z berberysu będzie idealnym schronieniem dla pszczół; także lipy czy akacje to drzewa ulubione przez te owady. Rośliny ozdobne, kwietne łąki siej w większych skupiskach. Pszczoła przekazuje innym informacje o pożywieniu, gdy natrafi na jego dostatek – pojedynczo rosnące kwiaty to za mało. Zamiast bezwartościowego trawnika, zasiej łąkę kwietną. Nie usuwaj chwastów - są cennym pożywieniem dla pszczół.
Stosuj naturalne nawozy i środki ochrony roślin
Wydaje się to oczywiste, a jednak pszczoły w znaczniej mierze giną właśnie od pestycydów, fungicydów czy herbicydów. Jeżeli jednak już musisz koniecznie wykonać szkodliwy oprysk, stosuj go w godzinach wieczornych, gdy pszczoły śpią i nie grozi im zatrucie.
Zawieś domek i poidełko dla owadów
Pszczoły potrzebują odpoczynku, zwłaszcza w miejscach, które są dla nich pustynią pokarmową. Pszczoły miodne potrafią pokonać nawet do 1,5 km, lecz większość dzikich gatunków pokonuje zaledwie 200-300 m bez pożywienia. Zagrożeniem dla nich są przestrzenie miejskie, ale również ogromne monokultury. Domek dla owadów pozwala owadom odpocząć i nabrać sił. Jego wykonanie nie jest trudne, wystarczy trochę naturalnych materiałów – drewno, słoma, suche trawy. Rozwieszenie takich domków we własnym ogrodzie lub w dowolnie wybranej przestrzeni miejskiej będzie z pewnością doskonałą zabawą, również z dziećmi.
Pszczoły potrzebują nie tylko pokarmu i odpoczynku. Zapewnij pszczołom poidełko. Może nim być płytki pojemnik z regularnie uzupełnianą wodą. Na dnie dobrze jest ułożyć kamyki, aby zapobiec utonięciu owada.
Zwracaj uwagę na rośliny inwazyjne
Rośliny inwazyjne to takie, które wypierają nasze rodzime gatunki. Ich celowe sadzenie jest niezgodne z prawem i zagrożone karą grzywny. Do takich roślin należy np. robinia akacjowa czy nawłoć kanadyjska. Rośliny inwazyjne potrafią zajmować ogromne powierzchnie, których pokonanie jest dla pszczół zbyt trudne. Co prawda możemy spotkać w sklepach miód nawłociowy, lecz po przekwitnięciu tego gatunku na wielkich obszarach powstaje pustynia pokarmowa dla pszczół. Warto zwracać uwagę na gatunki inwazyjne i nie tylko nie sadzić takich roślin, ale nawet usuwać pojedyncze okazy, gdy pojawią się w okolicy. W ten sposób chronimy bioróżnorodność.
Wspieraj pszczelarzy
To oni dbają o naszą przyszłość, hodując pszczoły, inwestując w kolejne ule. Kupowanie miodu od lokalnych producentów wspomaga i ułatwia ich działalność. Pszczelarstwo musi być opłacalne, żeby mogło się rozwijać. Wszyscy na tym korzystamy, bo przecież dobroczynnych właściwości miodu nie da się przecenić.
Uczestnicz w inicjatywach wspierających pszczoły
Jest ich naprawdę sporo. Wystarczy rozejrzeć się w okolicy lub poszukać w Internecie. W ramach zorganizowanych działań można adoptować pszczołę, siać łąki kwietne, dołączyć do wielu inicjatyw fundacji i firm, które przekazują środki na ochronę pszczół.
Nie wiesz, co jeszcze możesz zrobić? Zachęć innych!
Edukuj rodzinę, przyjaciół i sąsiadów. W Polsce ta świadomość jest wciąż na bardzo niskim poziomie. Zachęcaj do sadzenia roślin przyjaznych pszczołom. Zostań przyjacielem i ambasadorem pszczół!
Autorka wpisu: Natalia, Natunaturally
Social Media
Kontakt
